Lütfen bekleyin.. Lütfen bekleyin..
Irak’ın, Kuveyt’e saldırarak Körfez dengelerine müdahale etme girişimi uluslararası toplum tarafından artık Saddam’ın güvenilmez bir müttefik olduğu yorumlarının yapılmasına nede olmuş. Saddam’ın Irak yönetimine gelmesiyle beraber saldırgan bir dış politika izlemiş ve Körfezde petrolü tek elde toplama isteği gerek bölge ülkeleri gerekse de üçüncü ülkeler tarafında endişe verici olarak görülmüştür. ABD’nin yaşadığı 11 Eylül saldırıları ile artık Saddam’a karşı operasyon başlamıştı. ABD, Irak’a karşı, nükleer silah bulundurma ve terör örgütlerine destek verdiği gerekçesiyle Irak’a karşı askeri güç kullanarak Saddam’a karşı savaş başlatmıştır. ABD’nin, Irak’a başlattığı saldırı ile Türkiye’den beklentilerine olumlu cevap verilmemiş buna karşılık Kürtler, ABD’ye büyük destek vermişler ve en büyük müttefik olmuştur.
1.2 Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin Statüsü
Soğuk Savaşın sona ermesinden sonra politik sistem yeni bir yapılanma sürecine girmiş ve eski uygulamaların yerini yeni yapılanmalar almak zorunda kalmıştır. Bu yeni yapılanma sürecinde küresel aktörlerin yanı sıra bölgesel aktörler ve yönetimler de sistem içerisinde yeni bir düzenlemeye giderek yerini almaya başlamıştır. Kurulan bu yeni sistemden Ortadoğu Bölgesi de nasibini almış ve 1990’dan sonra bütün aktörler bu süreçten etkilenmiştir. Körfez Savaşı sonrasında, Saddam yönetimin saldırgan politikaları sonucu ortaya ciddi bir göç hareketi çıkmaya başlamış ve bu göçler zamanla uluslararası bir sorun haline gelmeye başlayarak BMGK’nin gündemine gelmiştir. Yönetimin, Irak’ın Kuzey bölgesinde yaşayan Kürtlerin, Saddam rejiminden korunması ve Irak’ta güvenli bölge kurma arayışlarının nasıl geliştiğini bir önceki bölümde ele almıştık. Turgut Özal’ın da destek verdiği ve BM’de görüşülerek uygulama alanı bulan Çekiç Güç’ün kurulması ile birlikte Kuzey Irak’ta bir Kürt Devleti kurma arayışları hız kazanmaya başlamıştır. Çekiç Güç’ün ortaya çıkardığı güvenlik sayesinde Kürt Devletinin ortaya çıkma imkânı oluşmuş ve Kürtlerin sistem içinde etkin bir güç olma arayışı, ABD tarafından destek bulmaya başlamıştır. Irak’ın Kuzeyinde parlamento seçimlerinin yapılması için Kürdistan Cephesi liderleri girişimlerde bulunmuş ve bu konuda Türkiye’nin olumlu görüşünü alarak Mayıs 1992 yılında Washington’un teklifi ile seçimler düzenlenmiştir. 4 Temmuz 1992 yılında bölgesel hükümet teşkil edilmiş ve 5 Ekim 1992’de de yerel parlamentonun aldığı bir kararla federe devlet statüsü onaylanmıştır.
1.3 Irak Kürdistan Bölgesi’nde Başlıca Aktörler ve Siyasal Partiler
KDP, Kürdistan siyasetinde etkin partilerden biri olup tarihsel geçmişi bakımından Irak’ın en köklü partilerden birisidir. 1945 yılında kurulan KDP 8 maddelik bir program hazırlayarak isteklerini bildirmiştir. Bu 8 maddelik bildiri:
İran’daki Kürt halkı kendi yerel yönetimine sahip olmalıdır ve İran sınırları içinde özerkliği tanınmalıdır.
Anadillerinde öğrenim hakları olmalıdır. Kürt topraklarında resmi dil Kürtçe olmalıdır.
Ülkenin Anayasası Kürdistan’daki yerel yöneticilerin toplumsal ve idari konularda yetki sahibi olmak üzere seçimle işbaşına gelmelerini garanti etmelidir.
Devlet memurları yerel halktan seçilmelidir.
İki tarafın da geleceğini güvence altına almak üzere köylüler ve toprak sahipleri arasındaki anlaşmaya temel olacak genel bir yasa çıkartılmalıdır.
KDP, Azerbaycan halkının ve Azerbaycan’daki azınlıkların (Süryaniler, Ermeniler, vb.) kardeşliği ve birliği için mücadele eder.
KDP, tarım ve ticaretin geliştirilmesi, eğitim ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi, Kürt halkının maddi ve manevi kalkınmasının sağlanması ve Kürdistan’ın doğal kaynaklarının en iyi biçimde kullanılması için çalışır.
KDP, bütün İran halklarının siyasal özgürlüğünü ve ülkenin böylelikle kalkınmasını ister.
KDP’nin ilk başkanı Molla Mustafa Barzani olup etkin olduğu bölgelerde Bahdinan Kürtçesi konuşulmaktadır. KDP kurulmadan öncede Molla Mustafa Barzani birçok kez Kürt isyanlarında rol almıştır. İsyanda Irak hükümetinden kaçan Mustafa Barzani 1932 yılında Türkiye’ye kaçmış; ancak Türkiye bu isyanları “Irak’ın iç işleri” olarak değerlendirmiş ve Mustafa Barzani ile adamlarını sınır dışı etmiştir. Bu dönemde Irak ile Türkiye ilişkileri iyi bir seyir izlemiş 1932 yılında dostluk ve iyi ilişkilerin geliştirilmesine özen gösterilmiştir. Aynı yıl Irak ve Türkiye Milletler Cemiyeti’ne üye olmuştur. Kurulan Sadabat Paktı da aynı şekilde Türkiye ve Irak ilişkilerinin seyri açısından önemli bir anlaşma olmuş; ancak II. Dünya Savaşıyla birlikte önemini kaybetmiştir.
26 Mart 1946 tarihinde Türkiye ve Irak arasında “Dostluk ve İyi Komşuluk İlişkileri” anlaşması yapılmış ve bütün bunların Irak’ta varlık gösteren Kürtlere yansıması olumsuz olmuştur. 26 Ocak 1946 tarihinde İranlı Kürt Kadı Muhammed tarafından “Mahabad Kürt Özerk Cumhuriyetinin” ilan edilmesi ile birlikte Irak hükümeti Barzani hakkında idam kararı çıkarmış ve Barzani 110 adamı ile birlikte Türkiye-İran sınırı üzerinden SSCB’ye kaçmıştır. 1958’de Irak’ta gerçekleşen darbe ile birlikte bu döneme kadar SSCB’de yaşanan Mustafa Barzani ülkesine geri dönmüştür. KDP, Irak tarihinde önemli bir yer edinmiş ve lideri Molla Mustafa Barzani, Kürdistan’ın statüsü Kürt halkının geleceği için ciddi mücadeleler vermiş ve büyük bedeller ödemiştir. Molla Mustafa’nın ölümünden sonra KDP’yi bir süre oğulları İdris ve Mesud Barzani ortaklaşa yönetmişlerdir 1987 yılında ölen İdris Barzani ile birlikte partinin başına Mesud Barzani geçmiş ve günümüze kadar yönetmiştir ve yönetmeye devam etmektedir. 2000’li yıllardan sonra yapılan seçimlerde KDP sürekli olarak gelişmiş ve etkinliğini arttırmıştır. Özellikle 2009 ve 2010 seçimleriyle birlikte ciddi bir performans göstermiş ve 1999 yılından beri kongre yapmayan KDP 2010 yılında kongre yapmıştır. Bu kongrede Mesud Barzani yeniden başkan seçilmiş partinin önemli bir ismi olan Neçirvan Barzani ise genel başkan yardımcılığına seçilmiştir.
