Lütfen bekleyin.. Lütfen bekleyin..
Kürt yönetimi 89/2004 Yatırım Kanunu, yabancıların ülkede doğrudan toprak sahibi olmasına ve petrol alanında yabancılara izin vermemesi, bankacılık ve sigorta sektöründe yabancıların yine doğrudan yatırım yapamaması ticari ilişkilerin gelişmesi yönünde bir engel olmuş, ancak 50 yıllığına arazilerin kiralanabilmesine imkan tanınması problemin aşılması için önemli gelişme olarak görülmüştür.
Irak’ta yerli ve yabancı firmalar yatırım yapmaları halinde 10 yıllık süreyle vergiden muaf tutulmuş, yatırımda Irak payının %50’den az olması halinde bu muafiyet 15 yıla kadar çıkmıştır. Özellikle 2003 müdahalesi ile bozulan altyapı ülkede inşaat sektörü için ciddi yatırım alanları doğurmuştur. İnşaat sektörünün gelişmesine önem veren Irak, bu tür yatırımların yapılması halinde ücretsiz arsa temini gibi ciddi yatırım fırsatları sunmaktadır. 2006 yılı boyunca Lübnan’dan sonra Türkiye %30,66’lık yabancı sermaye tutarıyla IKBY’de yatırım yapan ikinci ülke konumundadır. Bu yatırmların %40’ı barınma, %17,7’si endüstri, %13,7’si bankacılık, %13,5’i ticaret, %8’i ise turizm alanında olup yatırımın toplan tutarı 702.801.530 dolar tutarındadır. Ülkenin yeniden inşa sürecine girmesiyle birlikte olduğu yatırım potansiyeli Avrupa ve Türkiye tarafından dikkatlice takip edilmiş ve özellikle petrol ve doğalgaz aramaları yönünde yatırımlar artmıştır. Bölgesel Yönetimin Sanayi ve Ticaret Bakanı olan Dr. Nuri Gazali, yabancı sermaye konusunda kendilerine ciddi bir talep olduğunu belirterek, özellikle Türk, Amerikan, İngiliz ve Alman firmalarını bölgede yatırım yapma isteklerinden söz etmiş ve gerekli yasal düzenlemelerin hazırlanıp hayata geçmesi ile birlikte bölgenin bir cazibe merkezi olacağını ifade etmiştir.
IKBY’nin ekonomik olarak gelişmesi bölgedeki konumu açısından tarihi fırsatlar sunacaktır. Buradaki gelişmede hem IKBY’e Türkiye’ye rotasını çevirmiştir. Bu dönemde artan hizmet, sanayi ve inşaat yatırımları ile hem bölge canlanmaya başlamış hem de, Türkiye dış ticaretinde IKBY’e hızla yükselmeye başlamıştır. Kürdistan yolcularının havayolu ulaşımında kullanabileceği iki havayolu inşaatı da Türk firmaları tarafından inşa edilmiştir. Bu bölgede yapılan yatırımlarla ilgili değerlendirmelerde bulunan KDP üyesi ve KDP’nin bölgedeki etkili isimlerinden olan Sefin Dizai, Bölgenin, Türk şirketlere gark olduğunu ve bu durumu son derece olumlu bularak bu sayede uluslararası ilişkiler kurmalarına yardımcı olacaklarını ifade etmiştir. Kürdistan Bölgesinde ithal edilen malların tümü neredeyse Türkiye tarafından ihraç edilmekte ve hacim olarak yıldan yıla bir artış izlemektedir. Irak’ın en huzurlu bölgesi olan IKBY’nin Türkiye ile ticari ilişkilerinde ülkenin sınır olarak Türkiye’ye yakınlığı ve kara yoluyla ulaşımının kolay olmasının da etkisi vardır. Türkiye’den 26 kontrol noktasından, Irak’a günde 1500 tır gitmektedir. Giden bu tırlarda Türk inşaat malzemeleri, hazır giyim, mobilya ve gıda malzemesi gibi çeşitli sektörlere hitap eden malzemeler taşınmaktadır.
Telekomünikasyon alanında da, Türkiye’de 1999 yılında kurulan ve 2007 yılında Türk Telekom bünyesinde yer almaya başlayan İnova Bilişim Teknolojileri firmasının bölgeye yaptığı yatırımla kurulan GSM operatörü Korek Telekom, IKBY’de en hızlı büyüyen firmalar arasında yer almıştır. Ayrıca kontör yükleme talebinde bulunulduğunda bu GSM operatörünün talebi öncelikli olarak İstanbul’daki merkeze aktarılmakta bu işlem bu şekilde gerçekleşmektedir. Ayrıca Erbil bölgesinde hızla yükselmeye başlayan konut sektörüne Türkiye’den iş adamları tarafından akın edilmiş ve yatırımların önemli bir kısmı Tepe, Elegan, Yüksek İnşaat, Taşyapı ve Cengiz Holding tarafından yapılmıştır. Yatırımlarda vergi konusunda sağlanan kolaylıklar ve arsanın bedava verilmesi buraya yatırım hacminin büyümesine katkı sağlamış ve yine bu gelişmeler Türkiye’nin ticari bilançosunu büyüten bir gelişme olmuştur. İnşaat alanında faaliyet gösteren Yüksel İnşaat’ın yaptığı açıklamaya göre İran’a giden koridor üzerinden stratejik bir önem taşıyan ve Erbil’in kuzey doğusundan başlayan Kora-Şaklava-Kandil karayolunun yapımının başlaması ile gidiş geliş 51 km ve iki tünelin de bulunacağı karayolu, ticari faaliyetlerin gelişmesine katkı sunacaktır.
Ulaştırma alanında yapılan anlaşmanın büyük önemi olmuş ve Gaziantep-Musul arası taşıma yoluna büyük önem kazandırmıştır. Bölgede inşaat alanında yaşanan önemli bir diğer gelişme ise Erbil’deki bin konutluk proje olan “Özal City” projesidir. Türkiye’de de iç ekonomi içindeki payı gittikçe büyüyen inşaat sektörü Erbil’e de sıçramaya başlamış ve Erbil yeniden yapılanma sürecinde Türkiye’yi bu konuda bir rol model almaya başlamıştır. Laleli Sanayici ve İşadamları Derneği (LAGİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Altun 2009 tarihinde yaptığı bir açıklamayla, bölge halkının Türkiye’deki alışveriş mağazalarının bölgeye gelmesini istediğine vurgu yapmıştır. Altun ayrıca bölgede yapılan AVM’lerin inşasında Tükiye’deki AVM’lerin örnek alınarak yapıldığına vurgu yapmıştır.
Bu bağlamda bakıldığında IKBY’de inşaat sektörünün büyüklüğü diğer sektörlere göre daha gelişmiş ve özellikle bu konuda yapılan teşviklerle toplam arz içindeki yeri gittikçe artmaya başlamıştır. Yatırımların hızlanması için IKBY Başbakan Başdanışmanı Dr. Salih Halid, bölgenin ticari açıdan önemli bir potansiyel olduğuna vurgu yaparak bölgede 500 Türk şirketin bulunduğunu ve yönetim tarafından 16 milyar dolarlık 145 projenin onaylandığını söyleyerek yatırımcı Türk şirketlere kapılarının sonuna kadar açık olduğunu ifade etmiştir. Halid “demokratik açılım” ile ilgili görüşlerini de dile getirerek bölgede barıştan yana tavır aldıklarını ve eskiden bölge gençlerinin ikinci dil olarak Arapça öğrendiklerini ancak televizyonların da yardımıyla artık Türkçe öğrenmeye başladıklarını ifade etmiştir.
Erbil-Türkiye arasındaki ticari hacmin gelişmesine katkı sunmak amacıyla Devlet Bakanı Zafer Çağlayan ve beraberindeki bir grup iş adamı Erbil’e bir ziyaret gerçekleştirmiş ve bu ziyarette gıda ürünleri, mobilya ve aksesuarları, elektrik ve elektronik sanayi ürünleri, otomotiv ve yan sanayi, makina, tıbbi araç ve gereçler gibi birçok alanda ticaret yapılmasına ilişkin fizibilite çalışmaları yapılmıştır. Devlet Bakanı Zafer Çağlayan ve Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun Erbil’e yaptığı bu ziyaretin hem siyasi hem de ekonomik bazı mesajlar taşıdığını söylememiz mümkündür. Bu ziyarette Barzani ile görüşen Davutoğlu, Irak’la 48 alanda imzaladığı bu anlaşmaların Irak’ın bütünü tarafından kucaklayıcı olduğuna ve bu ilişkilerin IKBY ile ilişkilere de katkı sunacağını ifade etmiştir.
